Trang chủChuyên đềNghệ nhân nhân dân cuối cùng của làng nghề Đồng Xâm

Nghệ nhân nhân dân cuối cùng của làng nghề Đồng Xâm

Khác hẳn với các ngành nghề khác, nghề chạm thúc kim loại lên tranh truyền thống vốn đã còn lại rất ít xưởng chế tác gia truyền. Ấy thế mà có thể đạt tới kỹ thuật thủ công bậc thầy khó lắm, nó đòi hỏi rất nhiều yếu tố mà có người mất cả một đời cũng không đạt được.

Nghề chạm khắc bạc, đồng lên tranh tại Việt Nam nổi tiếng với 3 làng nghề chính: Làng nghề Đồng Xâm – Thái Bình, làng nghề Ý Yên – Nam Định và làng nghề Đại Bái – Bắc Ninh. Mỗi làng nghề chuyên sâu riêng một ngách nhỏ, không thể bàn cãi tranh đồng mỹ nghệ là tinh hoa đáng tự hào của làng nghề Đồng Xâm – Thái Bình. Toàn bộ làng nghề có không quá 15 xưởng sản xuất đa số là quy mô nhỏ (từ 3 – 7 thợ thủ công), trong đó Tôn Quý là xưởng sản xuất duy nhất chuyên sâu về sản phẩm cao cấp đặt độ tinh xảo của sản phẩm lên hàng đầu.

Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nghề truyền thống, vốn dĩ tôi cũng chỉ quan tâm tới chơi đùa với đám bạn và học tập. Mãi cho tới khi lấy xong tấm bằng thạc sĩ kinh tế trường đại học Kinh Tế Quốc Dân tôi mới quay trở lại với tâm thế phát triển và làm gì đó thật mới mẻ để nâng tầm làng nghề. Có lẽ đây là lần đầu tiên tôi nói chuyện với nghệ nhân trong xưởng của mình lâu đến thế, cuộc trà đàm với nghệ nhân Nguyễn Văn Ngoan. Người nghệ nhân đã thay mặt cho làng nghề Đồng Xâm được vinh danh tại hiệp hội làng nghề Việt Nam ngày 28/2/2017 vừa qua.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Ngoan và TS. Nguyễn Thị Thu Hường

Nghệ nhân Nguyễn Văn Ngoan và TS. Trương Thúy Hằng

Tôi có hỏi bác một câu: “Tại đây trong xưởng Tôn Quý bác cho cháu biết có bao nhiêu người đích thực ra đạt tầm nghệ nhân?”

Bác cười trả lời tôi một cách dứt khoát: “Cả làng nghề có khoảng 12 nghệ nhân thì xưởng mình chiếm 8 người cháu ạ. Xưởng mình nhiều người có tuổi thật đấy như bác Bảo kia kia, cũng phải đến 40 năm tuổi nghề rồi những vẫn chưa đạt tới tầm nghệ nhân. Trở thành một nghệ nhân cần có đủ: năng khiếu; dành rất nhiều thời gian rèn luyện; tính cách tỉ mỉ và quan trọng hơn cả là tình yêu nghề, bởi có yêu thì làm việc thấy nó thoải mái lắm, mình hoạt động nghệ thuật mà như thế nó mới thăng hoa được”.

Được phong tặng chức nghệ nhân nhân dân duy nhất về nghề chạm bạc truyền thống do hiệp hội các nghệ nhân truyền thông phong tặng. Mặc dù đã ở cái tuổi 84, tuổi bát tự nhưng nhìn bác vẫn rất khỏe mạnh, nụ cười lúc nào cũng thường trực trên khuôn mặt. Là bởi tình yêu, hàng ngày hàng giờ bác sống rất tự tại thoải mái, có lần bác sốt 2 ngày thôi mà nhớ nghề lắm, cái tiếng chạm tiếng gõ bo ấy dường như đã ăn sâu và tâm khảm.

Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Ngoan

Vậy đấy, Để trở thành một nghệ nhân chạm đồng, trổ bạc khó lắm. Tranh cũng như thực thể sống đều có linh hồn và thể xác, để có một bức tranh hoàn mỹ cả về hồn và kỹ thuật đòi hỏi người nghệ nhân cũng phải vậy. Lượng nghệ nhân tranh đồng mỹ nghệ nói riêng chỉ còn rất ít, gìn giữ nét tinh hoa của dân tộc Tôn Quý sẽ ngày càng phát triển hơn nữa hi vọng có thể nâng tầm đồng thời khuyến khích phát triển thế hệ mới. Rất trân trọng và biết ơn lớp nghệ nhân tiền bối !

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of